Okul disiplinini yeniden düşünmek: Suçlu aramak değil, yapı kurmak
Bugün okullarda disiplin sorunları arttıkça aynı cümle tekrar ediliyor:
“Bu çocuklar neden böyle?”
Oysa belki de sormamız gereken soru çok daha rahatsız edici:
Bu çocuklar böyle olmayı nerede öğrendi?
Çünkü hiçbir çocuk “bozulmuş” olarak doğmaz.
Bir çocuk; evde, sokakta, ekranda, ilişkilerde ve okulda şekillenir.
Yani davranış dediğimiz şey, tek bir alanın değil, çok katmanlı bir sistemin ürünüdür.
Ama biz bu sistemi görmek yerine, en kolay noktaya bakıyoruz:
Çocuğa.
Yalnızlaştırılmış Okul Gerçeği
Bugün okullarda üç temel aktör sistematik biçimde birbirinden kopuk durumda:
1) Öğretmen sınıfta yalnız bırakılmıştır;
2) Veli sürecin dışına itilmiştir;
3) Rehber öğretmen idari yüklerin altında işlevsizleşmiştir.
Bu tablo içinde en kolay refleks şudur:
“Davranışı düzelt.”
Ama davranış, tek başına düzeltilemez.
Çünkü davranış bir sonuçtur.
Disiplin Bir Ceza Değil, Bir Sistem Ürünüdür
Eğer bir öğrenci sınıfta agresif davranıyorsa, bu yalnızca bireysel bir “tercih” değildir.
Bu durum çoğu zaman:
- Ev içi iletişim biçiminin;
- Dijital maruziyetin;
- Okul içi gözlem eksikliğinin;
- Öğretmen-veli kopukluğunun bir bileşimidir.
Dolayısıyla sorun bireyde değil, etkileşim ağındadır.
Yeni Bir Model Mümkün mü?
Evet. Ama bu model “iyi niyet” değil, yapı değişikliği gerektirir.
1. Rehber öğretmen merkez rol üstlenmeli,
Sadece rapor yazan değil, süreci yöneten kişi olmalı.
2. Öğretmen sadece ders anlatan değil,
Aynı zamanda davranış örüntülerini gözlemleyen ve veri aktaran kişi olmalı.
3. Veli sürecin dışında değil,
Sistemin aktif bir parçası haline gelmeli.
En Kritik Nokta: Aynı Masa
Bugün sorunlar ortaya çıktığında taraflar genellikle karşı karşıya gelir:
Suçlayan, savunan, açıklayan…
Oysa ihtiyaç olan şey çok daha basit ama radikaldir:
Aynı masa. Aynı veri. Ortak çözüm.
Rehber öğretmen süreci koordine ettiğinde;
öğretmen gözlemlerini sistematik paylaştığında;
veli ev içi gerçekliği gizlemeden aktardığında ortaya ceza değil, plan çıkar.
Sonuç: Çocuk Değil, Sistem Tartışılmalı
Artık kabul etmemiz gereken temel gerçek şudur:
Sadece çocuğu düzeltmeye çalışmak yetmez.
Sistemi değiştirmeden sonuç değişmez.
Bu bir suçlama metni değil, bir çağrıdır:
Okulu yalnızca bilgi aktarılan bir yapı olmaktan çıkarıp,
insan davranışını birlikte inşa eden bir ekosisteme dönüştürmek zorundayız.
Soru hâlâ masada:
Sizce öğretmen, veli ve rehber öğretmen gerçekten aynı sistem içinde çalışsa,
okullardaki disiplin sorunları ne kadar değişirdi?
Dostluk ve Sevgi ile…
Değer Sezai Şahinbey
